το βιβλίο: ΑΛΕΞΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΣ – ΦΥΛΑΚΑΣ ΕΡΕΙΠΙΩΝ, Τα Ποιήματα [1992]

Στη σελίδα αυτή ΔΕ ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΠΟΙΗΜΑΤΑ του Αλέξη Τραϊανού ούτε βαθυστόχαστες ακαδημαϊκές αναλύσεις για τον ποιητή και το έργο του, μόνο προσωπικές απόψεις για τον τόμο «Φύλακας Ερειπίων» και το σχετικό επεισόδιο της σειράς «Εποχές και Συγγραφείς». Δεδομένου ότι με χωρίζουν τρεις δεκαετίες από την εποχή του Α.Τ., ενδέχεται οι σημειώσεις μου να είναι ανακριβείς, υπερβολικές, ή λανθασμένες. Για όσους «ήταν εκεί» και γνωρίζουν καλύτερα, τα σχόλια είναι ανοιχτά για επισημάνσεις και διορθώσεις. Αποσπάσματα από τα ποιήματα είναι με μπλε χρώμα κι από τις επιστολές με γκρι χρώμα.


 

traianos

Αλέξης Τραϊανός
ΦΥΛΑΚΑΣ ΕΡΕΙΠΙΩΝ
Τα Ποιήματα

Επιμέλεια: Αλέξης Ζήρας (1945-) & Στέφανος Μπεκατώρος (1947-2006)

Εκδόσεις Πλέθρον, Δεκέμβριος 1991
344 σελίδες
(8σέλιδο ένθετο με φωτογραφίες σε χρώμα σέπια.)
Διαστάσεις: 14 x 21 cm

Αγοράστε το από: Πλέθρον, Πρωτοπορία, Πολιτεία, Public

fylakasereipion1

fylakasereipion2

ΠΡΟΛΟΓΟΣ

[Σημείωση 1] Οι επιμελητές, μας υπόσχονται και έναν 2ο τόμο με όλες τις μεταφράσεις του Α.Τ., που όμως, δεν κυκλοφόρησε ποτέ.

ΜΕΡΟΣ Α’

ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΜΕΡΕΣ [Μ’ένα σχέδιο του Αλέξανδρου Ίσαρη]
∗∗∗∗∗
(Ηλικία Τραϊανού: 28 ετών)
Εκδόσεις Τραμ, Θεσσαλονίκη, Μάιος 1973
59 σελίδες
Διαστάσεις: 10.5 x 16.5 cm

Alexis_Traianos_Oi_Mikres_meres_1973

[2] Περιέχει 43 ποιήματα που γράφτηκαν από το ’67 έως το ’72, χωρισμένα σε τρεις ενότητες: ΟΙ ΜΙΚΡΕΣ ΜΕΡΕΣ/ ΘΑΝΑΤΟΨΙΣ/ ΥΔΡΙΑ.
Η ΥΔΡΙΑ περιέχει και τρία haiku. Ένα εξαιρετικό ντεμπούτο.

Πρώτες δημοσιεύσεις:

Περιοδικό Νέα Πορεία / Τραμ #1 Οκτ.1971 & #5 Απρ.1972 (φωτό: greek-language.gr / dimitriskalokyris.com)

195-196_0ex_neaporeia

tram_1--5

Κλείνουν οι δρόμοι ένας ένας
Κλείνουνε πίσω
Πίσω απ’τα κουρασμένα πόδια μας

[3] Χαρακτηριστικό της ποίησης του Τραϊανού, η μουσικότητα, που επιτυγχάνεται και με την επανάληψη λέξεων ή και ολόκληρων στίχων.
Στα αρνητικά, κάποιοι άτσαλα δομημένοι στίχοι που σε συνδυασμό με την απουσία στίξης, γίνονται δυσνόητοι.

Είχαν μιαν άλλη ζωή τα μάτια μου
Πέρ’ απ’ αυτή τη ζωή πριν απ’ αυτή ζωή

[4] Ποιήματα έχουν για μότο στίχους από T.S. Eliot, Ζωή Καρέλλη και Γιώργο Θέμελη ενώ ένα αφιερώνεται στον Γιώργο Σεφέρη.

Τον ήλιο τον πήραν τα σκυλιά και τον δαγκάνουν

[5] Οι μόνες φωτό που βρήκα από τις πρώτες τρεις συλλογές είναι από το γνωστό ντοκιμαντέρ για το οποίο ανέβασα ξεχωριστό άρθρο.
Κόπιες υπάρχουν μόνο σε δανειστικές βιβλιοθήκες της Θεσσαλονίκης. Αν κάποιος μένει στην συμπρωτεύουσα ή έχει κάποιο αντίτυπο, ας ανεβάσει μερικές φωτογραφίες.

Μαυρίζει κάποτε ο ουρανός
Αιμορραγεί σαν μια παλιά πληγή

[6] Το τελευταίο μικρό ποίημα που είναι τυπωμένο χειρόγραφο «Κάθονται μες στα σβησμένα ρούχα τους…» κυκλοφορεί στο ίντερνετ με αρκετά μικρά λαθάκια, το σωστό είναι:
«ακουμπισμένοι» και όχι «ακουμπισμένη«,
«ψηλό παράθυρο» και «όχι «ψιλό«,
«τον κακό» και όχι «το κακό«,
«ποτέ στον εαυτό τους» και όχι «τον εαυτό τους«,
και «Ίχνη πουλιών χαμένα» και όχι «χαμένων«.

 

Η ΚΛΕΨΥΔΡΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΤΑΧΤΕΣ
∗∗∗∗ ½
(Ηλικία Τραϊανού: 30 ετών)
Εκδόσεις Εγνατία, Θεσσαλονίκη, Αύγουστος 1975
63 σελίδες
Διαστάσεις: 14 x 20.5 cm

Alexis_Traianos_Klepsydra_Staxtes_1975

[7] Περιέχει 21 ποιήματα που γράφτηκαν το ’73 και το ’74, χωρισμένα σε τρεις ενότητες: ALBUM/ Η ΚΛΕΨΥΔΡΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΤΑΧΤΕΣ/ ΤΟ ΝΥΧΙ ΣΤΗ ΣΑΡΚΑ.
Η μεσαία ενότητα που συνδέει θεματικά τις άλλες δύο, αποτελεί το μεγαλύτερο σε έκταση ποίημα του Τραϊανού από τα 106 που απαρτίζουν τη συνολική εκδοτική παραγωγή του.
Αν βρίσκω αυτή τη συλλογή ελαφρώς κατώτερη από την προηγούμενη είναι ακριβώς επειδή δε θεωρώ ότι ο Τραϊανός καταφέρνει να δαμάσει απόλυτα ένα τόσο μακροσκελές ποίημα.

Γράμματα μπερδεμένα μες στα κουρελιασμένα χείλια μας
Μασώντας την τελευταία μας λέξη σαν ξέφτι

Πρώτες δημοσιεύσεις:

«Θρακικά Χρονικά» Ετήσια Έκδοση 1974 (Πηγή: Palaiobibliopolio.gr)

thrakika_xronika

Περιοδικό «Το Καμίνι» #11, 11/1975 (φωτό: orizontesbooks.gr)

to_kamini1

[8] Η συλλογή αυτή μου φάνηκε ώς μια πιο «επική» συνέχεια των Μικρών Ημερών. Τα ποιήματα είναι κινηματογραφικά και πιο «οργανωμένα», υπάρχει κόνσεπτ το οποίο μάλιστα ο ίδιος ο ποιητής εξηγεί στο τέλος του βιβλίου με δύο σημειώσεις. Το μισό βιβλίο γράφτηκε στην Αθήνα και οι διαφορές είναι μάλλον ευδιάκριτες.

Στους ώμους της βροχής σα ριγμένο παλτό περπάτησε

[9] Το βιβλίο είναι αφιερωμένο στους γονείς του, ενώ δύο ποιήματα, στον αδελφό του, Ερρίκο Ζαβατάρη και τον εκδότη της Εγνατίας, Γιώργο Κάτο.

Το καθετί ένα μικρό κτήνος με φόβο ερχόταν επάνω μου

[10] Στο ποίημα «Πάρκο του Φεγγαριού» γίνεται αναφορά στον πίνακα του Vincent van Gogh «Le Café de nuit» (1888).

Vincent_Willem_van_Gogh_076

Ο τίτλος ίσως αναφέρεται στο λούνα παρκ που βρισκόταν στη γειτονιά του Τραϊανού, περιοχή Σαλαμίνα της Θεσσαλονίκης τη δεκαετία του ’70.
(Το πάρκο, τη δεκαετία του ’80, σε νέα τοποθεσία. φωτο: parallaximag.gr )

lunapark

[11] Για μία και μοναδική φορά στα ποιήματα του Τραϊανού εμφανίζεται η λέξη «θεός».

«Όπως τα κατηχητικά. Με στέλναν κι εμένα. Δεν έγινα όμως Γιώργος Ιωάννου για να πρήζω τον κόσμο με τα καταπιεστικά μου.»

[12] Στις «Δύο Σημειώσεις» ο Τραϊανός αναφέρει πως το μότο του ποιήματος «Ροζ», «στα τριάντα μου χρόνια που όλες μου τις ντροπές κατάπια» είναι από το ποίημα του T. S. Eliot, «A Cooking Egg» («By the 30th year of my life, I have drunk up all my shame») και είναι στίχος γάλλου ποιητή, «μάλλον του François Villon«. Είναι, πράγματι, στίχος του Βιγιόν.

Μπήκα στον κόσμο
Σ’ ένα τσουβάλι με γάτες μπήκα

 

 

ΤΟ ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΑΤΙ ΤΟΥ ΚΥΚΛΩΠΑ / CANCERPOEMS
∗∗∗∗∗
(Ηλικία Τραϊανού: 33 ετών)
Εκδόσεις Τραμ, Θεσσαλονίκη, Δεκέμβριος 1977
56 σελίδες
Διαστάσεις: 10.5 x 16.5 cm

Alexis_Traianos_Cancerpoems_1977

[13] Περιέχει 28 ποιήματα χωρισμένα στις δύο ενότητες που αποτελούν και τον τίτλο της συλλογής.

Πρώτες δημοσιεύσεις:

Περιοδικό Τραμ #2 Δεύτερη Διαδρομή, 09/1976 (πηγή: dimitriskalokyris.com)

tram_2

[14] Στην τρίτη του συλλογή ο Τραϊανός επηρεάζεται από την μπητ ποίηση -την οποία πρώτος μετέφρασε στα ελληνικά- αλλά και τους μεταπολεμικούς αμερικανούς ποιητές που μετέφραζε όλα τα προηγούμενα χρόνια.
Η γραφή του «ανοίγει» αλλά ταυτόχρονα γίνεται πιο ερμητική και δύσκολη, οι εικόνες του είναι πιο ηλεκτρικές ενώ παίζει και με τη ίδια τη γλώσσα χρησιμοποιώντας παρηχήσεις και λογοπαίγνια, ιδιαίτερα στο παραληρηματικό κείμενο της εισαγωγής «Άπνοια και Γραφή» που ξεκινά με αποσπάσματα του Samuel Beckett.

Με την ιστορία του αποπάνω πατώματος ίδια με την ιστορία του αποκάτω πατώματος και το σκουριασμένο νερό απ’ τις βρύσες του σώματος πτώματος. Ήχος. Μόνος τόνος. Χρόνος κάθετος μπηγμένος στο χώρο του σώματος.

Οι στίχοι είναι  παραταγμένοι στη σελίδα ώστε να διαβάζονται ξεψυχισμένα και ασθματικά, σαν εκπνοή.
Για κάποιους, αυτή είναι η καλύτερη συλλογή του. Προσωπικά, έχοντας ζήσει μια δεκαετία στη Θεσσαλονίκη, έμεινα έκπληκτος από το πόσο εύστοχα ο Α.Τ. αποτυπώνει το κλίμα της πόλης.

Κάηκε η ασφάλεια του εαυτού μου
Ανίσχυρη την τόση μου τάση να σηκώσει

[15] Πολλά ποιήματα αναφέρονται στην ίδια την ποίηση, με τρόπο που υποδηλώνει το υπαρξιακό και καλλιτεχνικό αδιέξοδο στο οποίο έχει αρχίσει να περιέρχεται ο Τραϊανός.

[16] Τρία ποιήματα έχουν για μότο στίχους των: Μίλτου Σαχτούρη, Αναστάση Βιστωνίτη, Νανάς Ησαΐα.

Κι έπειτα τί κι αν υπάρχει
Αυτή η άγρια χαρά πίσω από κάθε λύπη

[15] Στο ποίημα «Dementia Praecox» γίνεται αναφορά στην ιταλίδα ηθοποιό Laura Betti (1927 – 2004).

laurabetti

laurabetti2

[18] Χαρακτηριστικός είναι ο στίχος «πεταμένος σε τούτο το γήινο τοπίο του ’77» στο ποίημα «Κατοικίδιος σκορπιός»: στην ποίηση του Τραϊανού δεν υπάρχει χρόνος, μόνο το τώρα.

[19] Στο ποίημα «Γύρος Θανάτου» γίνεται αναφορά σε πίνακα του Nicolas de Staël (1914 – 1955) – δεν γνωρίζω ποιον, παραθέτω έναν ενδεικτικά:

stael

Ανεβαίνεις στην καρέκλα του κόσμου να ξεβιδώσεις τη λάμπα του

[20] Στο ποίημα «Απαγορευμένη Ζώνη» γίνεται αναφορά στο στίχο «άλλαξα φρίκη» του Νίκου Καρούζου από τη συλλογή του 1971 «Λευκοπλάστης για Μικρές και Μεγάλες Αντινομίες».

karouzos_leukoplastis1971

[21] Και σε αυτή τη συλλογή γίνονται αναφορές σε συνθέτες όπως ο Σοπέν, ο Βιβάλντι και ο Μπρούκνερ. Το πάθος αυτό του Α.Τ. για την κλασική μουσική προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση αν αναλογιστεί κανείς και τις κυρίαρχες μουσικές του εβδομήντα, ελληνικές και ξένες.

«…έχω ακούσει μέσα σε μια ατμόσφαιρα μοναξιάς, σιωπής και περισυλλογής πάνω από χίλια μουσικά έργα.»

 

ΤΟ ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΤΟΥ ΕΛΠΗΝΟΡΑ
∗∗∗∗
(Ηλικία Τραϊανού: 35 ετών)
Εκδόσεις Ύψιλον, Αθήνα, παραδόθηκε στον εκδότη: Δεκέμβριος 1979 (Μεταθανάτια έκδοση: 1984)
38 σελίδες
Διαστάσεις: 11 x 18 cm

Alexis_Traianos_syndromo_1984

[22] Η φωτό είναι από το επίσημο σάιτ των εκδόσεων Ύψιλον, αν και δυσεύρετο το συγκεκριμένο βιβλίο μπορεί κανείς με λίγο ψάξιμο να το προμηθευτεί.

Alexis_Traianos_syndromo_1984b

[23] Η συλλογή έμεινε «στο συρτάρι» για 4 χρόνια πριν αναλάβουν να την τυπώσουν οι εκδόσεις Ύψιλον στην Αθήνα.
Περιέχει 14 ποιήματα που γράφτηκαν το διάστημα ’78 – ’79 κι οι επιμελητές αναφέρουν ότι ίσως αυτή να μην είναι η τελική τους μορφή.

Ξύνεις τον εγκέφαλο
Όλων αυτών των τρελών
Να δεις αν μπορούν να ξεχωρίζουν
Μερικά βασικά χρώματα

11 από αυτά είχαν δημοσιευτεί ήδη σε διάφορα περιοδικά κι εδώ θέλω να επισημάνω κάτι: Είναι δύσκολο για τη νέα γενιά να καταλάβει ότι στις προ του ίντερνετ εποχές, αν δε δημοσιευόσουν σε κάποιο έντυπο, απλώς δεν υπήρχες. Αυτός είναι κι ο λόγος που ανεβάζω όλα αυτά τα εξώφυλλα: Γίνεται πιο σαφές ότι η ποίηση ήταν αντικείμενα και για να τη διαδώσεις έπρεπε αυτά τα αντικείμενα να τα αγοράσεις, να τα βάλεις σε μια τσάντα και να τα μεταφέρεις κάπου αλλού, στα χέρια κάποιου άλλου.

«Κυκλοφόρησε το Τραμ 3ο και 4ο Τεύχος. Όπως το περίμενα δεν υπήρχε μέσα ποίημά μου […]. Σιχαίνομαι την ανειλικρίνεια πιο πολύ από πολλά άλλα πράγματα σ’αυτό τον κόσμο. Βέβαια το περίμενα και δεν λάθεψα.»

Πρώτες δημοσιεύσεις (όσες εικόνες μπόρεσα να βρώ στο ίντερνετ):

Το Δέντρο #6, 01-02/1979 (πηγή: ekebi.gr)

to_dentro_6

p04a

 

[24] Η συλλογή αυτή συνεχίζει θεματικά από εκεί που τελείωσε η προηγούμενη, όμως οι στίχοι είναι λιγότερο πυρετώδεις, οι τόνοι πιο πεσμένοι. Το ότι ο Α.Τ. παρέδωσε στην Εγνατία μόλις μία ποιητική ενότητα, 14 ποιήματα, ίσως δείχνει ότι σαν να ήθελε να ξεμπερδεύει με την εποχή, με τη Θεσσαλονίκη (αμέσως μετά μετακόμισε στην Αθήνα), ή και με την ίδια την ποίηση, όμως αυτό μόνο οι φίλοι του μπορούν να μας το απαντήσουν.

Αποτυχημένη διαδικασία απονεύρωσης
Για να ζω ακόμα
Με το μυαλό μου ενυδρείο σπασμένο

[25] Στο ποίημα «Με τα σημάδια πάντα επάνω μου» γίνεται αναφορά σε κακόφημα μπαρ της Θεσσαλονίκης. Αν και ο Τραϊανός είχε όπως λένε παιδική ψυχή, η ζωή της νύχτας δεν του ήταν ακριβώς άγνωστη, τουλάχιστον όπως υπονοούν τα ίδια τα ποιήματα.

Στο ίδιο ποίημα, γίνεται αναφορά στο σεισμό της 20 Ιουνίου 1978. (φωτό: parallaximag.gr)

IMG_4001

Το μότο του ποιήματος είναι ένα απόσπασμα του James Joyce το οποίο, σύμφωνα με τον Ερρίκο Ζαβατάρη, περιγράφει με τη μέγιστη ακρίβεια τον Τραϊανό:

jouce

 

ΤΟ ΑΠΟΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΝ ΠΑΘΟΣ: [Για την ποίηση της Νανάς Ησαΐα και της Ζέφης Δαράκη]
Περιοδικό Καινούρια Εποχή
Εκδόσεις Δίφρος, Αθήνα
Χειμώνας 1976

(φωτό: orizontesbooks.gr)

Kainouria-Epoxi-1976-xeimwnassmall

[26] Εφτασέλιδο κριτικό δοκίμιο, το μοναδικό μη-ποιητικό κείμενο που δημοσίευσε ο Α.Τ.
Δε γνωρίζω αν επηρεάστηκε από τις δύο αυτές ποιήτριες ή αν έχουν κοινές επιρροές, πάντως εδώ είναι σαν να περιγράφει και τη δική του ποίηση.

 

ΜΕΡΟΣ Β’

ΑΔΗΜΟΣΙΕΥΤΑ ΠΟΙΗΜΑΤΑ
∗∗∗ ½

ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1968 – 1972

[27] Περιέχει 22 ποιήματα, κάποια απλώς καλά, κάποια από τα καλύτερά του. Εδώ ο Τραϊανός σε μερικά σημεία χρησιμοποιεί ιδέες και στίχους που θα ανακυκλώσει και θα αναπτύξει καλύτερα στα δημοσιευμένα ποιήματα.

Ένιωθα το χρόνο να φεύγει
Πάνω απ’ τα πράγματα
Ξαφνικά έτσι
Όπως στεγνώνει κάτι το υγρό

Ο Μίλτος Αρβανιτάκης στο facebook έχει αναρτήσει 8 δακτυλογραφημένα ποιήματα που του έδωσε ο Τραϊανός το 1967-1968. Ανάμεσα σ’αυτά υπάρχει κι ένα αδημοσίευτο που κυκλοφορεί μισό(!) στο ίντερνετ, και για λάθος ίσως λόγους.

Έχει τον -πιασάρικο για το ίντερνετ- τίτλο «Μιλούσε όλο για μια γυναίκα», και δημοσιεύτηκε μαζί με άλλα ακυκλοφόρητα ποιήματα στο περιοδικό Εντευκτήριο στη Θεσσαλονίκη στο τεύχος #51 του 2000 και στο #63 του 2003.

ent284

t51a

Δεν έχω στην κατοχή μου τα τεύχη αυτά κι έτσι δεν γνωρίζω την ιστορία των ποιημάτων, ούτε αν είναι ολόκληρα έτσι όπως έχουν αναρτηθεί στο σάιτ του περιοδικού. Είναι όμως από τα ελάχιστα «επίσημα» ποιήματα του Α.Τ. στο ίντερνετ, δηλαδή από τον εκδότη τους, κι από τα πρώτα που εμφανίζει το γκουγκλ. Συνυπολογίζοντας και την τσαπατσουλιά του ελληνικού ίντερνετ με τα πρόχειρα και τυφλά copy/paste, είναι φανερός ο λόγος δημοφιλίας του συγκεκριμένου μισού ποιήματος.

t63

Και λέω μισό διότι στο δακτυλογραφημένο κείμενο το ποίημα συνεχίζεται στην πίσω σελίδα..

tr7

tr8

Δε γνωρίζω γιατί οι  επιμελητές δεν το συμπεριέλαβαν στον «Φύλακα Ερειπίων», όπως έκαναν με άλλα «outtakes» των «Μικρών Ημερών». Ποτέ δεν είναι αργά όμως για μια νέα επαυξημένη έκδοση από το Πλέθρον.

Την αυγή όλα σκληραίνουν κι εξατμίζονται
Τοπία μοναξιάς πιασμένα μες το φως
Δίχως διέξοδο

 

ΤΗΣ ΠΕΡΙΟΔΟΥ 1973 – 1974

[28] Περιέχει 15 μικρά άτιτλα ποιήματα εκ των οποίων τα 11 έχουν υπογραφή: 24/6/1973.

[29] Το ποίημα «[13]» δεν είναι αδημοσίευτο, υπάρχει αυτούσιο στο ποίημα «Η Κλεψύδρα με τις στάχτες», ενότητα ΙΙΙ, σελίδα 71. Παράβλεψη των επιμελητών ή θεώρησαν αυτή την πρώτη μορφή ως αυτόνομο ποίημα;

 

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΑΤΑ

Σπλάχνα ψαριού τα σπλάχνα μου
Ριγμένα στη βρώμικη αγορά

[30] Περιέχει 10 σχεδιάσματα ανολοκλήρωτων -δυστυχώς- ποιημάτων που έγραψε ο Τραϊανός τους τελευταίους μήνες της ζωής του.

tlast

[31] Κι εδώ τελειώνουμε με τα ποιήματα.
Θα ήθελα μόνο να προσθέσω και το εξής: Η δύναμη των ποιημάτων του Τραϊανού έγκειται μεταξύ των άλλων και στο ότι αποτυπώνουν την ατμόσφαιρα και τις συνθήκες κάτω από τις οποίες γράφτηκαν.

[32] Μέχρι στιγμής η ποιητική παραγωγή του Α.Τ. περιλαμβάνει 155 ποιήματα: 106 δημοσιευμένα, 39 αδημοσίευτα και 10 σχεδιάσματα. Πιθανόν να έχουν ανακαλυφθεί κι άλλα τα τελευταία χρόνια όμως δεν μπορώ να το γνωρίζω. Άλλωστε, έφτιαξα αυτό το μπλογκ με την ιδιότητα του απλού αναγνώστη και τίποτα παραπάνω.

 

ΕΠΙΣΤΟΛΕΣ ΜΙΑΣ ΔΕΚΑΕΤΙΑΣ (1970-1979)

Προς τον Ηλία Πιστικάνη

«..δεν αντέχω το βλέμμα των άλλων πάνω στο δικό μου βλέμμα, περίεργο και αναρωτημένο. Σκέψου πως για να ησυχάσω απ’ αυτά τα ενοχλητικά βλέμματα αγόρασα μαύρα γυαλιά που τα φορώ μέρα νύχτα.»

[33] 8 αποκαλυπτικές επιστολές του Τραϊανού από το ’70  – ’73 προς τον καλύτερο φίλο του, όπου μεταξύ των άλλων, μας ενημερώνει για τη στρατιωτική του θητεία, το διαζύγιό του, βιβλία που διάβασε και φυσικά τις ανησυχίες του, μεταφυσικές και μη.

Φεύγω τώρα για την ταβέρνα και έπεται συνέχεια..
10.40. Περίπου μιάμισυ ώρα με μια απαίσια μπριζόλα (45 δραχμές)  και 110 δραχμές συνολικά για ένα άτομο […] και μια παρέα μικροαστών που κολλήσανε στο διπλανό τραπέζι ενώ όλα τ’ άλλα ήταν άδεια και με ζαλίσανε με τα Μεσανατολικά τους. […]

 

Προς τη Νανά Ησαΐα

[34] 8 επιστολές του Τραϊανού από το ’75 – ’78 προς την (δέκα χρόνια μεγαλύτερή του) ποιήτρια Νανά Ησαΐα (1934 – 2003).
Είναι λυπηρό που και οι δύο ποιητές σήμερα είναι μάλλον ξεχασμένοι, η δε Ησαΐα σε χειρότερη μοίρα αφού, αν και βραβεύτηκε με το 2ο Κρατικό Βραβείο Ποίησης το 1981, τα Άπαντά της δεν εκδόθηκαν ποτέ και τα ποιήματά της είναι από δεκαετίες εξαφανισμένα από τα βιβλιοπωλεία αλλά και το ίντερνετ.

«Φυσικά, ξέρεις, κάθε κίνημα στην τέχνη γίνεται από λίγους ή κι από έναν μονάχα, για να παρεισφρύσουν μετά τα διάφορα παράσιτα βρίσκοντας εύκολα ένα έτοιμο σκεύος ώστε να το γεμίσουν με ό,τι άχρηστο και άσχημο..»

[35] Σ’αυτές τις απολαυστικές επιστολές ο Τραϊανός συνεχίζει να μας αποκαλύπτεται ως θεωρητικός της ποίησης, μας προσφέρει ένα «making of» της δουλειάς του και εκφράζει το θαυμασμό του προς την ποιήτρια.

«..είμαι ελλειπτικός και ο ρυθμός γίνεται απότομος, όπως λες, για να ξεφύγω από γλιστρήματα και επεξηγήσεις.»

[37] Γίνεται αναφορά στο βιβλίο Penguin Modern Poets 9 του 1967.

modern9

[38] Στις επιστολές συζητιέται μεταξύ άλλων η Sylvia Plath, ο Eliot, ο Charles Olson και η σχολή των ποιητών Black Mountain που επηρέασαν τον Τραϊανό στην τρίτη του συλλογή και τους «ασθματικούς» στίχους που προανέφερα.

«Το «καταλήξουμε» με φοβίζει γιατί δεν θέλω να καταλήξω πουθενά, γιατί δεν νιώθω μήτε στη ζωή μου μήτε στην ποίησή μου πως πρέπει να καταλήξω. Και γιατί άραγε; Αυτό μόνο αποτυχία θα σήμαινε, να συνηθίζω ένα τρόπο ζωής ή έναν τρόπο τέχνης.»

[39] Γίνεται αναφορά στα πρώτα βιβλία της Ησαΐα, «Ποιήματα 1969» (1969),  «Persona» (1972) και «Ένα Βλέμμα» (1974).

 

hsaia_persona

hsaia_poihmata1969

hsaia_enavlemma_1974

 

«Νανά, μου μιλάς για μια πειθαρχημένη ζωή και μου φαίνεται εντελώς απίθανο. […] Όσες φορές προσπάθησα να πειθαρχήσω, οι προσπάθειές μου κράτησαν 2 ή 3 μέρες το πολύ. Μάταιο. […]»

 

[40] Βρίσκω χαριτωμένο ότι και τότε οι ποιητές έκαναν ανταλλαγή των βιβλίων τους.

 

«Έχω κουραστεί απ’ όλα – κι απ’ την ποίηση ακόμα. Θέλω να πω δε με εκφράζει. Υπήρξα πάντα ένας extremist.»

 

[41] Το πιο χαρακτηριστικό για τον ποιητή απόσπασμα, οι επιμελητές το επέλεξαν για οπισθόφυλλο του τόμου.

«… ο κόσμος ήταν και είναι κάτι άλλο από εμάς. Ή ύπαρξή μας κι ό,τι έξω από την ύπαρξή μας, είναι δυο στοιχεία που τελούν αναμεταξύ τους σε ένταση, παρ’ όλο που όταν λέμε πως υπάρχουμε, εννοούμε πως υπάρχουμε μέσα στα πράγματα του κόσμου. Εδώ στεριώνεται αυτός ο διχασμός υποκειμένου και αντικειμένου μαζί μ’ όλη του την ένταση, που δεν έπαψε να υπάρχει, κι όλον τον μηδενισμό που προέρχεται απ’ το σφάλμα του πεπερασμένου. Φυσικά, δουλειά του ποιητή, του καλλιτέχνη, είναι να συμφιλιώνει το υποκείμενο με το αντικείμενο. Εδώ όμως βρίσκεται η δυσκολία και το αδιέξοδο, ύστερα απ’ την έλευση και τη συνειδητοποίηση του μηδενός. Πώς να μιλήσεις για το μηδέν, το κενό, το τίποτα; Οι λέξεις -το όργανο- του ποιητή έχουν φθαρεί ανεπανόρθωτα, όσο κανένα άλλο μέσον τέχνης, από άσχετες ιστορικές επιχώσεις εννοιών. Κι όμως ο ποιητής με τις λέξεις πρέπει να δουλέψει κι η δυσκολία είναι γι’ αυτόν πως να εκφράσει τ’ ανέκφραστα εντατικά όρια της ύπαρξης, τα προανθρώπινα και τ’ αρχετυπικά μ’ όλες αυτές τις φθαρμένες λέξεις και τις φθαρμένες εκφράσεις ενός τέλεια καλουπωμένου κόσμου…»

 

-Προς τον Αλέξη Ζήρα

[42] Μία επιστολή του 1975.

«Κρατώ τα παιδικά μου μάτια, όσο κι αν ζω μές στη διαφθορά.»

 

-Προς τον Στέφανο Μπεκατώρο

[43] Απόσπασμα μιας επιστολής του 1976.

«Η μουσικότητα νομίζω είναι το πιο βασικό στοιχείο για την αληθινή ποίηση, μια που οι περισσότεροι που γράφουν σ’ ελεύθερο στίχο νομίζουν πως απελευθερώθηκαν απ’ αυτά τα κατάλοιπα της παραδοσιακής ή πρώτης μετα-παραδοσιακής ποίησης.»

 

-Προς την Παυλίνα Παμπούδη

[44] 2 επιστολές του 1978. Στην αλληλογραφία τους, παρέθετε στίχους και των δύο για να υποδείξει τις ομοιότητες.

«…πρέπει να λύσω το σταυρόλεξό σου. Και καλά τα άσπρα κουτάκια. Τα μαύρα είναι που δε γεμίζουν.»

 

-Προς τον Γιώργο Βέη

«Ψάχνω τρόπο να πεθάνω γιατί θα μπούμε στην ΕΟΚ. Εγώ δε θα μπω πουθενά.»

[45] Του 1979. Τη θεωρώ την πιο όμορφη, αστεία και τρυφερή επιστολή του τόμου.

«Τώρα αρχίζω να πίνω ούζο. Όζει ούζο.»

 

«Στο δρόμο με βλέπουν πάντα οι άλλοι. Εγώ δεν ξέρω πού κοιτώ.»

 

«Ά, χτύπησε το κουδούνι. Εγώ όμως δε θα μπω για μάθημα. Θα εξακολουθήσω να σου γράφω. Έκανα σκασιαρχείο απ’ τη ζωή. Δε θα ξαναπάω σχολείο. Το μισώ κι είμαι αγράμματος. Ό,τι έμαθα το έμαθα μόνος μου. Άλλωστε δε διαβάζω. Ζω στα σκοτεινά. Έτσι μπορώ να βλέπω το φως.»

 

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ

[46] Πάμπολλες πληροφορίες, διευκρινήσεις και επεξηγήσεις, όπου θαυμάζει κανείς τον επαγγελματισμό και το μεράκι των επιμελητών.
Εδώ περιλαμβάνεται και το συγκλονιστικό τελευταίο σημείωμα του Τραϊανού το οποίο αποφάσισα να μην αναδημοσιεύσω.

 

ΜΕΡΟΣ Γ’

[47] Περιλαμβάνει τα:
– «Η Συνείδηση του Μηδενός: Μια ανάγνωση της ποίησης του Αλέξη Τραϊανού» του Αλέξη Ζήρα. Η καλύτερη μελέτη που γράφτηκε ποτέ για τον Α.Τ.
-Αποδελτίωση reviews των βιβλίων του Τραϊανού από εφημερίδες και έντυπα της εποχής.

[48] Στο ίντερνετ βρήκα μια μικρή αλλά ουσιαστική κριτική για τον ίδιο τον «Φύλακα Ερειπίων», πιθανότατα από το περιοδικό Διαβάζω του 1992 (είναι πρακτικά αδύνατον να βρω ακριβώς την πηγή ανάμεσα σε εκατοντάδες pdf):

review

Επίσης βρήκα στο ekebi.gr κι αυτό το κείμενο της Μάρως Τριανταφύλλου από το «Πλανόδιον» #17, 12/1992:

planodion17

planodion_17

 

ΑΛΕΞΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΣ – ΧΡΟΝΟΛΟΓΙΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ ΤΟΥ (1944-1980)

[49] Μαθαίνουμε ότι σε ηλικία 10 ετών ο Τραϊανός έκανε εγχείρηση στο μάτι. Ίσως αυτό εξηγεί τις συχνές αναφορές σε μάτια, πληγιασμένα και μη, στα ποιήματα.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΑΛΕΞΗ ΤΡΑΪΑΝΟΥ (1966-1990)

[50] Περιέχει 133 λήμματα.

 

 

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

[51] Με την ιδιότητα, το ξαναλέω, του απλού αναγνώστη, και για χάρη πληρότητας αυτού του αφιερώματος, οφείλω ίσως να πω τη γνώμη μου και για την προσωπικότητα του Α.Τ.

Παρακολούθησα στο YouTube μία πρόσφατη εκδήλωση για τον ποιητή στην οποία γίνονται σημαντικές αποκαλύψεις.

Μαθαίνουμε ότι ο Τραϊανός στον οδοντίατρο ζητούσε να μην του γίνει αναισθησία,  ακούμε απαξιωτικά σχόλια για τις σημαντικότερες γυναίκες της ζωής του, ένα σοβαρό περιστατικό μια μέρα πριν την αυτοκτονία του και υπονοούνται και κάποια ακραία βιώματα. Κι αν ο Α.Τ. ήταν ένας απλός άνθρωπος που δεν βλέπω να του έλειπε κάτι, συμφωνώ ότι η υπερευαισθησία του άγγιζε τα όρια της αρρώστιας.

Στην ίδια εκδήλωση, γίνεται λόγος για σύνδρομο ενοχής, (όταν δηλαδή θεωρείς τον εαυτό σου υπεύθυνο για όλα, μέχρι και την πολιτική κατάσταση της χώρας, κάτι που απ’ όσο γνωρίζω ταιριάζει στην ψυχοσύνθεση των Ρώσων) και μάλιστα συγκρίνουν τον Τραϊανό με τον Μαγιακόφσκι.

Βλέποντας όμως ανθρώπους 70-75 χρονών να επιμένουν να διοργανώνουν εκδηλώσεις, να κάνουν αφιερώματα, να γυρίζουν ντοκιμαντέρ, συμπεραίνω ότι ο «φίλος τους ο Αλέκος» τους άγγιξε πραγματικά και είχε αδιαμφισβήτητα κάτι το ξεχωριστό για το οποίο αξίζει να τον θυμόμαστε και σήμερα, 40 χρόνια μετά.

***

(ΥΓ. για τους επόμενους μήνες το άρθρο θα ανανεώνεται με την προσθήκη λίγων ακόμα σημειώσεων)

Κλασσικό

η ταινία: ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ – Αλέξης Τραϊανός [2013]

ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

του Τάσου Ψαρρά

ΑΛΕΞΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΣ

Παραγωγή: ΕΤ1
Μάιος 2013
Διάρκεια: 52′ και 40″

∗∗∗∗∗

ΕΠΟΧΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ - ΑΛΕΞΗΣ ΤΡΑΪΑΝΟΣ 1.mp4_000013760
Πρόκειται για ένα από τα καλύτερα επεισόδια της σειράς της ΕΡΤ «Εποχές και Συγγραφείς» και ο λόγος είναι απλός: Ο σκηνοθέτης Τάσος Ψαρράς ήταν καλός φίλος του Τραϊανού.

Στην παρουσίαση αυτή της ταινίας δε θα σταθώ τόσο στα βιογραφικά στοιχεία -υπάρχει αναλυτικό χρονολόγιο στον τόμο «Φύλακας Ερειπίων»- όσο στις αποκαλυπτικές μαρτυρίες συγγενών, φίλων και ομότεχνων του ποιητή.
Βαθμολόγησα με 5 αστέρια το ντοκιμαντέρ παρόλο που υπάρχει μια βασική παράληψη: Λάμπουν δια της απουσίας τους οι γυναίκες του Τραϊανού, κυρίως η πρώτη του σύζυγος Μίνα Ιωακειμίδου και η Ντόζη Γιούλη με την οποία ήταν να παντρευτεί το 1980.
Κατανοώ ότι ο σκηνοθέτης θέλει να προστατέψει πρόσωπα και καταστάσεις όμως φαίνεται οι γυναίκες να έπαιξαν σημαντικό ρόλο στη ζωή (ή και στο θάνατο) του ποιητή.

Η ταινία ξεκινά με τη γέννηση του Αλέκου Ζαβατάρη, στη Θεσσαλονίκη στις 22/10/44, μαθαίνουμε για τη μικρασιατική καταγωγή των γονιών του, τα παιδικά του χρόνια στην Ανάληψη, τον μικρότερο αδερφό του Ερρίκο..
f001

..τη μετακόμιση της οικογένειας στην Ξάνθη για 4 χρόνια και τη γνωριμία του με τον Ηλία Πιστικάνη, την επιστροφή στη Θεσσαλονίκη και την εισαγωγή του στο Οικονομικό τμήμα της νομικής σχολής το 1963.
Ως φοιτητής μένει στην πλατεία Ναυαρίνου..
f002
..εν μέσω πολιτικών αλλαγών..
f003
f004
Το 1965 γνωρίζεται με τον Μίλτο Aρβανιτάκη..
f005

Την εποχή αυτή ο Α.Τ. γίνεται φανατικός του κινηματογράφου…
f006

Η ενασχόλησή του με την ποίηση ξεκινά το 1962, και η ταινία μας χαρίζει ένα αδημοσίευτο πρωτόλειο ποίημα (δεν υπάρχει στο βιβλίο):
f007

Χαμένη Ευτυχία

Νερό ήταν η ευτυχία
που μονομιάς εχάθη
μεσ’ από σφιχτά
κλειστή παλάμη
Καπνός ήτανε που έφυγε
και στα ουράνια πάει
Μόνο του τώρα μένει
το τελευταίο φύλλο
της μαδημένης μαργαρίτας
να μου κρατάει συντροφιά
στη θλίψη του μελαγχολικού
??????????????????????

Ακουλουθούν γνωριμίες με ποιητές και θεατρικούς συγγραφείς..
f008

και οι πρώτες δημοσιεύσεις..
f009

Γνωριμία με τον Ηλία Κουτσούκο..
f010

f011

1967…
f012

f013

f014

Το πάθος του Α.Τ. για τον κινηματογράφο…
f015

..τον οδηγεί σε συνεργασία με τον Μίλτο Αρβανιτάκη στο φιλμάκι που πολύ αργότερα ονομάστηκε «Η μικρή βόλτα του νεκρού ποιητή» (έχω ξεχωριστή παρουσίαση στο τέλος της ανάρτησης)…
f016

…επίσης βλέπουμε και το σπίτι του Α.Τ. σε ένα άλλο φιλμάκι του σκηνοθέτη..
f017

..ενώ την ίδια στιγμή ακούμε τον ίδιο τον ποιητή να απαγγέλει Καβάφη, αναμφίβολα ένα από τα highlights του ντοκιμαντέρ.

Το 1968 μαθαίνουμε ότι η οικογένεια μετακομίζει στην Αθήνα όμως ο Α.Τ. παραμένει στη Θεσσαλονίκη και συγκεκριμένα στην Εδμόνδου Ροστάν 52, παράλληλη της Δελφών. Προσωπικά έχω ζήσει χρόνια στην περιοχή και συγκινήθηκα ιδιαίτερα βλέποντας ξανά αυτούς τους δρόμους (σήμερα στη Ροστάν 52 στεγάζεται η Μητρόπολη)
f018

Εκεί ο Τραϊανός, παντρεύεται το κορίτσι της διπλανής πόρτας (στην κυριολεξία), κρυφά από τους δικούς του. Αφηγείται ο κουμπάρος, Ηλίας Πιστικάνης:
f019

Το 1970 ακολουθεί η στρατιωτική θητεία και το 1971 ξανά πίσω στη Θεσσαλονίκη.
Βραβεύεται σε φοιτητικό διαγωνισμό ποίησης, παίρνει πτυχίο και εγγράφεται στη σχολή Αγγλικής φιλολογίας του ΑΠΘ.
f020

Ο Α.Τ. προσλαμβάνεται στην Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας και παίρνει διαζύγιο από τη γυναίκα του..
f021

Στο νέο αεροδρόμιο Θεσσαλονίκης ο Αλέξης εργάζεται ως ελεγκτής εναέριας κυκλοφορίας..
f022
Χαρακτηριστικό το περιστατικό που περιμαζεύει ένα χτυπημένο λαγό από τον αεροδιάδρομο, όπως αφηγείται σε μια επιστολή του προς την Νανά Ησαΐα.

Το 1973 εκδίδεται επιτέλους η πρώτη ποιητική συλλογή του Τραϊανού..
f031

Το 1974 και για τα υπόλοιπα 5 χρόνια της ζωής του στη Θεσσαλονίκη, μετακομίζει στη Β. Όλγας 118, παραμένοντας ουσιαστικά στην ίδια περιοχή..
f033

(Παρένθεση: Ζώντας στη Θεσσαλονίκη, θεωρούσα το συγκεκριμένο κτήριο «εμβληματικό» για τις «V» κολώνες του)
f033b

Στη συνέχεια το λόγο παίρνει ο Αλέξης Ζήρας, που επιμελήθηκε και τα Άπαντα του Τραϊανού.
Μας μιλά για τη γνωριμία τους, τις παρουσιάσεις νέων ποιητών στον κινηματογράφο Capitol, και την παρέα που έκαναν κυρίως στην Αθήνα.
f035
f036
f037

Ακολουθεί η ποιήτρια Παυλίνα Παμπούδη η οποία απαγγέλει την «Ήρεμη Νύχτα» από τις «Μικρές Μέρες»..
f038

Στην Αθήνα ο Α.Τ. γνωρίζεται με ένα κύκλο γνωστών ποιητών μεταξύ των οποίων ο Στέφανος Μπεκατώρος και ο Βασίλης Στεριάδης.
f040

Εδώ η ταινία μας χαρίζει ένα απόσπασμα μιας αδημοσίευτης επιστολής προς τον Βασίλη Στεριάδη:
f039

Η Παυλίνα Παμπούδη ανακαλεί τις επιστολές που της έγραφε ο Τραϊανός στις οποίες, όπως έχουμε διαβάσει και στον «Φύλακα Ερειπίων», παρέθετε αποσπάσματα από ποιήματα και των δύο…
f041

Αλέξης Ζήρας:
f042

Παυλίνα Παμπούδη:
f043

Τί οδηγεί τον Τραϊανό σ’αυτόν το βαθύτατο πεσιμισμό; Σύμφωνα με τον Ηλία Κουτσούκο, το γεγονός ότι ο άπληστος σύγχρονος άνθρωπος,
f044

Ο Τραϊανός ενδιαφέρεται για την υπαρξιακή φιλοσοφία, διαβάζει Σαρτρ και Καμύ.
Σε ένα από τα highlights του ντοκιμαντέρ, η Παυλίνα Παμπούδη μας αφηγείται:
f045
f046
f047

Ερρίκος Ζαβατάρης:
f048

f049

Στη συνέχεια ο Ηλίας Πιστικάνης μας μιλά για την απόπειρα αυτοκτονίας του Α.Τ. με πικραμύγδαλα, περιστατικό που αναφέρει ο A.T. σε τρία ποιήματά του.
f050
f051

Σε ένα άλλο περιστατικό, η παρέα συνήθιζε τα βράδυα να πίνει κονιάκ σε μια βάρκα στην παραλία. Ο Ηλίας Πιστικάνης θυμάται το βράδυ που ο Τραϊανός βούτηξε στη θάλασσα και απομακρύνθηκε, ανησυχώντας τους φίλους του.
f052
f053

Στη συνέχεια ο Αλέξης Ζήρας μιλά για την ποίηση του Α.Τ., τις επιρροές του από την υπαρξιακή ποίηση και τον Γιώργο Θέμελη, και την παρέα του με ομότεχνους..
f054
f055
Για τον Α.Τ. γράφει η Μαρία-Κέντρου Αγαθοπούλου σε διήγημά της:
f056

Ακολουθεί αναφορά στις Εκδόσεις Τραμ και Εγνατία του Γιώργου Κάτου..
f057
προτιμώ τις σύγχρονες φωτογραφίες έγχρωμες.. Η οδός είναι Εγνατία και Αγίας Σοφίας, το πιο κεντρικό σημείο της Θεσσαλονίκης.. (πηγή: google street view, 2011)
f058
f059

f060
Μαθαίνουμε ότι ο Α.Τ. πολιτικά έκλινε προς την Αριστερά και ότι αντιπαθούσε τον Έζρα Πάουντ σε τέτοιο βαθμό που όταν ο Αλέξης Ζήρας έβγαλε μια συλλογή με ποιήματα στο στυλ του Πάουντ,
f061

χαρακτηριστικό είναι και το απόσπασμα επιστολής του Α.Τ. ..
f062
f063
Οι επόμενες ποιητικές συλλογές του Τραϊανού είναι επηρεασμένες από τους αμερικανούς ποιητές που διάβαζε και μετέφραζε για τις εκδόσεις Εγνατία..
f064
f065

Τα βιβλία του Α.Τ. με τις μεταφράσεις είναι εξαντλημένα από χρόνια.. Ελπίζω αυτό το μπλογκ να αναζωπυρώσει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού και να επανακυκλοφορήσουν σε ένα συγκεντρωτικό τόμο. Οι παρακάτω εικόνες είναι από ιστοσελίδες παλαιοβιβλιοπωλείων:
f066

Οι μεταφράσεις του Τραϊανού μελοποιήθηκαν από τον Μίκη Θεοδωράκη..
f067
f068
f070

Η 2η ποιητική συλλογή κυκλοφορεί το 1975..
f071
f072
f073

Η 3η συλλογή βγαίνει το 1977..
f074
f075
f076
f077

Ερρίκος Ζαβατάρης:
f078
f079
f080

Στις αρχές του  1980 ο Τραϊανός μετακομίζει στην Αθήνα, στη Νέα Σμύρνη όπου ετοιμάζει τον γάμο του με τη δημοσιογράφο Ντόζη Γιούλη..
f081
f082

Στις 18 Μαρτίου αποπειράται να αυτοκτονήσει 2 φορές.
Την 1η Μαΐου μετακομίζει στην πλατεία Βάθη.
Το τέλος για τον Αλέξη Τραϊανό θα ρθεί στις 7 Μαΐου του 1980. Στην τοποθεσία Γκουστέζα, αυτοκτονεί εισπνέοντας τα καυσαέρια από την εξάτμιση του αυτοκινήτου του. Ήταν 35 ετών.
f083

Αν ζούσε ο Τραϊανός τί θα έγραφε;
Παυλίνα Παμπούδη:
f084
Αλέξης Ζήρας:
f085

Το 1984 κυκλοφορεί η 4η και τελευταία συλλογή..
f086

Η ταινία κλείνει με το παράπονο των συμμετεχόντων ότι ο Τραϊανός ξεχάστηκε από όλους. Παρόλαυτά, το 1992 κυκλοφόρησαν τα Άπαντα με τίτλο «Φύλακας Ερειπίων», μεταφράσεις του Α.Τ. σε ποίηση του Μπουκόφσκι και του Παβέζε ενώ έγιναν και κάποιες εκδηλώσεις, που μπορεί να δει κανείς στο YouTube.
f087

Μίλτος Αρβανιτάκης:
f088

Στο τέλος ο Τραϊανός απαγγέλει Καβάφη ενώ βλέπουμε για πρώτη φορά δύο πολύ προσωπικές επιστολές προς τους γονείς του:
f089
f090
f091
f092

Μπορείτε να παρακολουθήσετε την ταινία εδώ:  YouTube

ΤΕΛΟΣ.

Η ΜΙΚΡΗ ΒΟΛΤΑ ΤΟΥ ΝΕΚΡΟΥ ΠΟΙΗΤΗ [1967]

Το χειμώνα του 1967 ο Μίλτος Αρβανιτάκης κινηματογραφεί σε μια ταινία των 8mm διάρκειας μόλις 1′ και 47″ τον 23χρονο φίλο του Αλέξη Τραϊανό σε μια μικρή μεσημεριανή βόλτα στη γειτονιά του στη Θεσσαλονίκη, περιοχή Ανάληψης-Γεωργίου.

Η βόλτα ξεκινά από το τότε σπίτι του Τραϊανού, στην οδό Αλεξανδρείας 57, κατεβαίνει την οδό Παπακυριαζή, διασχίζει την Β. Όλγας, συνεχίζει στην Κριεζώτου και καταλήγει αριστερά στην Κίμωνος Βόγα. (τουλάχιστον όπως κατάλαβα από την περιγραφή του σκηνοθέτη)

v000

Όσο κι αν προσπάθησα, δεν κατάφερα να βρω αντιστοιχίες με τη σημερινή μορφή των δρόμων, 52 χρόνια αργότερα η περιοχή είναι αγνώριστη, παρόλο που το συγκεκριμένο κομμάτι της πόλης αποτελείται από πολύ παλιές πολυκατοικίες. Για το λόγο αυτό, οι παραθέσεις «δίπλα-δίπλα» που έβαλα, είναι ενδεικτικές μόνο.

Πιο αναλυτικά:

Η ταινία χωρίζεται σε δύο σκηνές.

Η 1η σκηνή έχει τίτλο ‘‘Το υπαρξιακό αδιέξοδο ή το απόν βλέμμα’’  και ξεκινά με πλάνα ενός σχολείου..

v001

v002

Ο Α.Τ. κατεβαίνοντας την οδό Παπακυριαζή, κοιτάζοντας μια περαστική γυναίκα..

v003

v005

Η αρχή της βόλτας, σήμερα..

v006

τότε και τώρα..

v007

v008

περνώντας απέναντι..

v011

Η ‘Ολγας σήμερα, ευθεία απέναντι η Κριεζώτου..

v012

v013

v014

v015

Αστικά λεωφορεία πάνε κι έρχονται.. Η Όλγας τότε ήταν διπλής κατεύθυνσης..

v016

v017

Την προσοχή του Τραϊανού αποσπά μια παλιά φωτογραφική μηχανή..

v018

 

Η 2η σκηνή της ταινίας έχει τίτλο ‘‘Η απέναντι όχθη ή φλερτάροντας το θάνατο’’ και συνεχίζει με τον Α.Τ. να διασχίζει τη Β. Όλγας..

v020

v021

v022

Στην οδό Κριεζώτου..

v023

v024

v026

Στρίβοντας στην οδό Κίμωνος Βόγα. Θα μπορούσε να είναι η ίδια πολυκατοικία..

v027

v028

v030

Εξαιρετικά τα πλάνα του Μίλτου Αρβανιτάκη..

v031

Στο δρόμο ο Α.Τ. κλωτσάει ένα μήλο..

v033

κι έτσι τελειώνει η βόλτα και το πανέμορφο αυτό ταινιάκι.

v035

***

Μπορείτε να δείτε το φιλμάκι εδώ: YouTube

Κλασσικό